W przypadku większości zagranicznych przedsiębiorców, których faktyczna działalność znajduje się w Polsce lub w Europie Środkowo-Wschodniej, polska sp. z o.o. jest praktyczniejszą spółką holdingową. Irlandzka DAC ma większy sens, gdy grupa prowadzi już działalność w Irlandii, korzysta z irlandzkich umów o unikaniu podwójnego opodatkowania albo jest w stanie zapewnić rzeczywiste zarządzanie spółką z terytorium Irlandii. O wyborze decyduje to, gdzie faktycznie toczy się działalność i podejmowane są decyzje, a nie nominalna stawka podatku.
Krótka odpowiedź: która struktura pasuje do jakiej strategii holdingowej
Sp. z o.o. warto wybrać, jeśli spółki zależne działają w Polsce lub na sąsiednich rynkach, zarząd może pracować z Polski, a Państwu zależy na strukturze zrozumiałej dla polskiego banku, księgowego i urzędu skarbowego. DAC warto wybrać, jeśli mają Państwo w Irlandii klientów, pracowników, własność intelektualną lub istniejącą obecność, która uzasadnia siedzibę spółki właśnie tam.
Odpowiedź najczęściej zmieniają cztery zmienne:
- Lokalizacja spółek zależnych: spółka holdingowa powinna zazwyczaj znajdować się blisko miejsca, z którego zarządza się grupą.
- Źródło dochodów: dywidendy, należności licencyjne i zyski ze zbycia udziałów są traktowane odmiennie i zależą od sieci umów podatkowych.
- Obywatelstwo i rezydencja właścicieli: ma to wpływ na obsługę bankową, procedury weryfikacyjne (due diligence) i rozwiązania dotyczące członków zarządu.
- Potrzeba obecności w Irlandii: bez uzasadnienia biznesowego irlandzka spółka zwiększa koszty i przyciąga większą uwagę organów kontrolnych.
Czym faktycznie są te spółki: DAC i sp. z o.o.
Designated Activity Company (DAC) to irlandzka prywatna spółka kapitałowa z ograniczoną odpowiedzialnością, której konstytucja zawiera klauzulę określającą przedmiot działalności (objects clause), ograniczającą zakres tego, co spółka może robić. Jest rejestrowana w irlandzkim Companies Registration Office (CRO). Sp. z o.o. to polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, wpisywana do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS), z minimalnym kapitałem zakładowym w wysokości 5 000 zł.
Różnice dotyczą także zarządzania. DAC ma radę dyrektorów (board of directors), a irlandzkie prawo spółek wymaga co najmniej dwóch dyrektorów, z których jeden musi spełniać wymóg rezydencji w EOG albo być objęty gwarancją (bond). Sp. z o.o. jest prowadzona przez zarząd, a rada nadzorcza lub komisja rewizyjna jest obowiązkowa tylko w określonych przypadkach, na przykład przy wyższym kapitale zakładowym połączonym z większą liczbą wspólników. Członkowie organów zarządzających obu typów spółek nie muszą być wspólnikami, a posiadanie udziałów nie daje nikomu prawa do zarządzania spółką ani do zamieszkania w danym kraju.
Po wpisie do KRS polska spółka otrzymuje numer NIP (numer identyfikacji podatkowej) oraz REGON (numer statystyczny), które są potrzebne do obsługi bankowej, wystawiania faktur i składania deklaracji podatkowych.
Opodatkowanie dochodów holdingowych: dywidendy, zyski kapitałowe i podatek u źródła
Oba kraje przewidują ulgi dla dywidend od kwalifikowanych spółek zależnych, ale opierają się one na odmiennych mechanizmach i warunkach. Polska wdrożyła unijną dyrektywę w sprawie spółek dominujących i zależnych poprzez ustawę o CIT, zwalniając z opodatkowania dywidendy w sytuacji, gdy odbiorca posiada kwalifikowany odsetek udziałów przez kwalifikowany okres, z zastrzeżeniem warunków antyabuzywnych. Szczegóły znajdują się w dyrektywie w sprawie spółek dominujących i zależnych (2011/96/UE) oraz w polskiej ustawie o CIT; przed oparciem się na progach procentowych i czasowych należy sprawdzić ich aktualne brzmienie.
Irlandia stosuje własne zwolnienie uczestnictwa (participation exemption) dla zagranicznych dywidend i zysków z kwalifikowanych udziałów, a aktualne warunki publikuje irlandzki urząd skarbowy (Revenue Commissioners). Ulga ma ograniczenia i nie przysługuje automatycznie w odniesieniu do każdej wypłaty ani każdego rodzaju spółki zależnej.
Dywidendy wypłacane z obu spółek mogą podlegać podatkowi u źródła, chyba że dyrektywa lub umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania obniża go albo znosi. To, czy ulga ma zastosowanie, zależy od rezydencji odbiorcy, procentu posiadanych udziałów, okresu ich posiadania oraz statusu rzeczywistego właściciela (beneficial owner). Obniżona polska stawka CIT oraz opcja estońskiego CIT przysługują wyłącznie podatnikom spełniającym określone kryteria, dlatego nie należy zakładać, że obejmą one spółkę holdingową. Stawki i progi się zmieniają, więc należy je zweryfikować w polskiej administracji podatkowej i w irlandzkim Revenue.
Substancja, przepisy antyabuzywne i ryzyko pustej spółki holdingowej
Spółka holdingowa bez pracowników, bez procesu decyzyjnego i bez rzeczywistego biura budzi zainteresowanie organów podatkowych w obu krajach. Unijna dyrektywa w sprawie przeciwdziałania unikaniu opodatkowania (2016/1164) wprowadziła ogólną klauzulę przeciwko nadużyciom, a zarówno Polska, jak i Irlandia stosują własne krajowe odpowiedniki. Ulgi wynikające z umów i dyrektyw wymagają zasadniczo, aby odbiorca był rzeczywistym właścicielem dochodu, a nie podmiotem pośredniczącym.
W praktyce substancja oznacza, że posiedzenia zarządu lub rady dyrektorów odbywają się w danym kraju, decyzje faktycznie są tam podejmowane, a spółka potrafi wykazać, że jej członkowie organów rozumieją inwestycje spółki i sprawują nad nimi kontrolę. Zatrudnienie pracowników nie jest obowiązkiem prawnym w każdym przypadku, jednak czystą „skrzynkę pocztową” trudno obronić. Banki i organy podatkowe często oczekują więcej niż ustawowego minimum.
Porównanie kosztów założenia, utrzymania i bieżących obowiązków
Koszty i terminy zależą od struktury i dostawcy usług, dlatego nie podajemy tu konkretnych kwot. Warto porównać następujące kategorie:
| Pozycja | Sp. z o.o. | Irlandzka DAC |
|---|---|---|
| Tryb rejestracji | System S24 (wzorzec umowy online) lub akt notarialny, następnie wpis do KRS | Rejestracja w CRO wraz z konstytucją i klauzulą przedmiotu działalności |
| Minimalny kapitał | 5 000 zł | Brak ustawowego minimum poza wyemitowanymi udziałami |
| Siedziba | Wymagana w Polsce | Wymagana w Irlandii |
| Członkowie organów zarządzających | Brak wymogu rezydencji dla członków zarządu | Wymóg dyrektora rezydenta EOG lub gwarancji (bond) |
| Rachunkowość | Pełna księgowość według polskich przepisów; badanie sprawozdania powyżej progów ustawowych | Roczne sprawozdania finansowe; badanie, chyba że przysługuje zwolnienie |
| Obowiązki roczne | Złożenie sprawozdania finansowego do KRS; deklaracje CIT | Roczna deklaracja (annual return) do CRO; deklaracja podatku od osób prawnych |
| Rzeczywiści beneficjenci | Wpis do CRBR (Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych) | Wpis do irlandzkiego rejestru beneficjentów rzeczywistych |
Rejestracja do VAT jest potrzebna tylko wtedy, gdy spółka holdingowa wykonuje czynności opodatkowane, na przykład świadczy usługi zarządcze na rzecz spółek zależnych. Samo pasywne posiadanie udziałów zasadniczo jej nie wymaga, ale zależy to od charakteru prowadzonej działalności.
Scenariusze praktyczne: kiedy lepsza jest DAC, a kiedy sp. z o.o.
Założyciel spoza UE posiadający polskie spółki operacyjne
Zwykle prostsza jest sp. z o.o. Założyciel może być jej właścicielem i zasiadać w zarządzie bez zamieszkiwania w Polsce, choć status imigracyjny to odrębna kwestia. Banki i tak przeprowadzą własną weryfikację (due diligence).
Grupa z irlandzkimi klientami i własnością intelektualną
DAC może być uzasadniona, jeśli irlandzcy pracownicy, umowy i zarządzanie faktycznie znajdują się w Irlandii.
Regionalny holding dla kilku spółek z regionu Europy Środkowo-Wschodniej
Zazwyczaj sprawdza się sp. z o.o., ponieważ zarząd, doradcy i spółki zależne działają w tym samym regionie.
Inwestor kupujący istniejącą polską spółkę
Zakup gotowej spółki może pasować do transakcji z napiętym terminem, ale wymaga sprawdzenia jej dokumentacji korporacyjnej, zadłużenia i historii podatkowej. Założenie nowej sp. z o.o. daje czystą strukturę, lecz zajmuje czas, zanim spółka będzie mogła rozpocząć działalność i otworzyć rachunek bankowy.
Najczęstsze błędy i jak podjąć decyzję
Najczęstsze błędy to wybór jurysdykcji wyłącznie ze względu na stawkę podatku, pominięcie kwestii miejsca zamieszkania członków organów zarządzających i jego wpływu na rezydencję podatkową, niedoszacowanie wymogów weryfikacyjnych banku oraz brak zaplanowania wyjścia z inwestycji przed zbudowaniem struktury.
Pomocna jest krótka lista kontrolna:
- Gdzie znajdują się spółki zależne i gdzie będą podejmowane decyzje?
- Kto zasiądzie we władzach spółki i gdzie mieszka?
- Na jakich umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania i dyrektywach będą się opierać przepływy dywidend oraz przychodów ze zbycia udziałów?
- Czy spółka potrafi wykazać rzeczywistą substancję w wybranym kraju?
- W jaki sposób zostanie później sprzedana lub zrestrukturyzowana?
Najczęściej zadawane pytania
Czy irlandzka DAC, czy polska sp. z o.o. lepiej sprawdza się jako unijna spółka holdingowa?
Żadna z nich nie jest lepsza w sensie ogólnym. Sp. z o.o. pasuje do grup polskich i z regionu Europy Środkowo-Wschodniej, a DAC do grup prowadzących rzeczywistą działalność w Irlandii.
Czy polska sp. z o.o. może otrzymywać dywidendy od zagranicznych spółek zależnych bez podatku?
Często tak, jeżeli spełnione są warunki wynikające z dyrektywy lub umowy dotyczące procentu udziałów, okresu ich posiadania i przepisów antyabuzywnych. Nie dzieje się to automatycznie i należy to zweryfikować w każdym przypadku.
Czy spółka holdingowa musi mieć rzeczywistą substancję i pracowników?
Pracownicy nie zawsze są wymogiem prawnym, ale organy podatkowe i banki oczekują rzeczywistego zarządzania i podejmowania decyzji w kraju rezydencji spółki.
Czy obywatel spoza UE może być właścicielem sp. z o.o. i zarządzać nią bez zamieszkiwania w Polsce?
Zasadniczo tak. Własność udziałów i członkostwo w zarządzie nie zależą od miejsca zamieszkania, ale nie dają prawa pobytu ani pracy w Polsce.
Ile trwa i ile kosztuje założenie każdej z tych spółek?
Terminy zależą od wybranej ścieżki, przygotowania dokumentów i obłożenia rejestru, a żaden gwarantowany czas nie obowiązuje. Koszty założenia, siedziby, księgowości i badania sprawozdań warto porównać na podstawie aktualnych ofert dostawców w obu krajach.
Następny krok
Przed podjęciem decyzji warto uzyskać doradztwo podatkowe właściwe dla danej jurysdykcji i potwierdzić aktualne przepisy w polskiej administracji podatkowej oraz w irlandzkim Revenue. Jeśli odpowiednia jest struktura polska, Consult Invest może wesprzeć Państwa w rejestracji spółki, w czynnościach przed KRS oraz w administracyjnym uruchomieniu działalności po rejestracji.
Źródła
Zdjęcie: Igor Starkov / Pexels